BIP - Lizbona - relacja z udziału

„Zabawa jako umiejętność zawodowa w edukacji wczesnodziecięcej” – program Erasmus+ BIP w Lizbonie

„Play as a Professional Skill in Early Childhood Education and Care”, czyli „Zabawa jako umiejętność zawodowa w edukacji wczesnodziecięcej”, to temat krótkoterminowego programu Erasmus+ typu Blended Intensive Programme (BIP), zorganizowanego przez wykładowczynie: Dalilę Lino, Antonię Estrelę i Natalię Vieirę z Wyższej Szkoły Edukacji (Escola Superior de Educação), wchodzącej w skład Politechniki Lizbońskiej (Polytechnic University of Lisbon), Sylvię Hakari z Uniwersytetu Nauk Stosowanych Metropolia w Helsinkach (Metropolia University of Applied Sciences) oraz Karolinę Pawlak z Akademii Nauk Stosowanych im. Jana Amosa Komeńskiego w Lesznie (Jan Amos Komeński State University of Applied Sciences).

W programie uczestniczyli również studenci z Państwowej Akademii Nauk Stosowanych im. Ignacego Mościckiego w Ciechanowie, Uniwersytetu w Valladolid (Hiszpania), Uniwersytetu Nauk Stosowanych we Frankfurcie nad Menem oraz Uniwersytetu „Aurel Vlaicu” w Aradzie (Rumunia). Program skierowany był do studentów kierunku pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna. Akademię Nauk Stosowanych w Lesznie reprezentowało 5 studentek pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej.

Celem programu było ukazanie zabawy zarówno jako prawa dziecka, jak i kluczowego elementu tożsamości zawodowej nauczycieli oraz edukatorów. Uczestnicy poddawali krytycznej refleksji rolę zabawy we wspieraniu całościowego rozwoju dziecka, jednocześnie podkreślając znaczenie świadomych i refleksyjnych działań podejmowanych przez edukatorów. Przedmiotem zainteresowania programu były również literatura dziecięca, język i drama, analizowane w kontekście ich znaczącej integracji z zabawą.

Program rozpoczął się od części wirtualnej w dniu 1 czerwca 2026 roku. Pierwsze spotkanie służyło wzajemnemu poznaniu się uczestników za pomocą tzw. ice-breakers, czyli ćwiczeń integracyjnych przygotowanych przez wykładowczynię z Lizbony, Natalię Vieirę. Uczestnicy wysłuchali także wykładu Sylvii Hakari z Helsinek, która zwróciła uwagę na znaczenie zabawy w edukacji wczesnodziecięcej.

Drugie spotkanie online odbyło się 15 czerwca. Również rozpoczęło się ono od ćwiczeń integracyjnych, ponieważ nie wszyscy uczestnicy brali udział w pierwszym spotkaniu. Tym razem Karolina Pawlak z naszej uczelni zadbała o aktywne zaangażowanie studentów w proponowane działania. Następnie uczestnicy wysłuchali drugiej części wykładu Sylvii Hakari poświęconego kulturze zabawy dzieci. Studenci zostali także podzieleni na pięć międzynarodowych grup, w których pracowali przez cały okres trwania programu. Efektem ich współpracy było przygotowanie cyfrowych plakatów dotyczących różnych rodzajów zabawy. Każdy student opracował ponadto indywidualne portfolio zawierające refleksje i wnioski płynące z udziału w programie. Zostały one omówione podczas ostatniego spotkania wirtualnego, które odbyło się 9 lipca w grupach krajowych.

Część stacjonarna odbyła się w Lizbonie w dniach 30 czerwca – 3 lipca 2026 roku. Wykłady i warsztaty prowadzone przez wykładowczynie z Portugalii, Finlandii oraz Polski koncentrowały się na roli nauczyciela we współczesnym świecie. Uczestnicy analizowali ją z uwzględnieniem zróżnicowania kulturowego, aktualnych wyzwań społecznych oraz kompetencji, które będą szczególnie istotne w przyszłości. Tematyka zajęć obejmowała również długoterminową zabawę opartą na narracji i jej znaczenie dla rozwoju kompetencji emocjonalnych, a także zagadnienia związane z higieną cyfrową i korzyściami płynącymi z zabawy na świeżym powietrzu oraz kontaktu z naturą.

Oprócz zajęć teoretycznych studenci uczestniczyli także w licznych aktywnościach praktycznych. Jednym z punktów programu była wizyta w Pawilonie Wiedzy (Pavilhão do Conhecimento) w Lizbonie, gdzie zarówno dzieci, jak i dorośli mogą odkrywać świat poprzez samodzielne wykonywanie eksperymentów oraz korzystanie z interaktywnych stanowisk edukacyjnych.

Uczestnicy odwiedzili również Szkołę Leśną w Oeiras, miejscowości położonej w dystrykcie Lizbony. Jest to inicjatywa edukacyjna oparta na metodzie Forest School, zakładającej regularne uczenie się i rozwój dzieci poprzez bezpośredni kontakt z naturą. Program skierowany jest głównie do małych dzieci i ich rodzin, a zajęcia odbywają się w środowisku leśnym. Dzięki swobodnej eksploracji, zabawie oraz obserwacji przyrody dzieci rozwijają samodzielność, ciekawość świata oraz kompetencje społeczne i emocjonalne. Zajęcia prowadzone są przez odpowiednio przygotowanych edukatorów i realizowane długoterminowo, co sprzyja budowaniu głębokiej więzi z otoczeniem naturalnym. Studenci mieli okazję obserwować dzieci podczas zabawy, co z pewnością wzbogaciło ich doświadczenia oraz przyszły warsztat pracy.

Ostatniego dnia programu studenci przedstawili przygotowane w grupach plakaty poświęcone różnym rodzajom zabawy: zabawie swobodnej, zabawie na świeżym powietrzu, humorowi i zabawie, zabawie w środowiskach cyfrowych oraz zabawie siłowej i ruchowej (rough-and-tumble play).

Program był również okazją do indywidualnego poznawania Lizbony, jej kultury i zabytków oraz do wypoczynku na nadmorskich plażach.

Wśród najważniejszych efektów uczenia się osiągniętych podczas programu znalazło się pogłębienie wiedzy na temat znaczenia zabawy dla uczenia się i dobrostanu dzieci, a także rozwijanie strategii zwiększania świadomości rodzin, edukatorów i społeczności lokalnych w zakresie wartości zabawy. Uczestnicy doskonalili również umiejętność efektywnej współpracy w zespołach wielokulturowych przy projektowaniu innowacyjnych praktyk edukacyjnych opartych na zabawie. Istotnym rezultatem programu było także rozwijanie kompetencji związanych ze współtworzeniem wrażliwych kulturowo i inkluzyjnych rozwiązań edukacyjnych, odpowiadających na potrzeby zróżnicowanych grup dzieci.

Program stanowił cenne doświadczenie edukacyjne, umożliwiające wymianę wiedzy i dobrych praktyk pomiędzy studentami oraz wykładowcami z różnych krajów europejskich. Jednocześnie potwierdził fundamentalne znaczenie zabawy w edukacji wczesnodziecięcej oraz jej rolę w budowaniu kompetencji niezbędnych zarówno dzieciom, jak i współczesnym nauczycielom.